Είμαστε μια παρέα φίλων από την Τσεχία που ζούμε σε μια μικρή πόλη στην Κρήτη. Ξεκινήσαμε να βρισκόμαστε μεταξύ μας για να έχουμε εμείς και τα παιδιά μας παρέα για τον ελεύθερο χρόνο. Οι συναντήσεις μας άρχισαν με τον καιρό να γίνονται πιο οργανωμένες συνειδητοποιώντας πως τα παιδιά μας μέσω των κοινών παιχνιδιών γίνονται πιο συνεργάσιμα μεταξύ τους αλλά και με μας. Λατρεύουν να παίζουμε όλοι μαζί, τους ενθουσιάζει όταν εμείς λαμβάνουμε μέρος σε παιχνίδια τα οποία δημιούργησαν μόνα τους και πως αποκτούν εμπιστοσύνη προς εμάς με εντελώς φυσιολογικό τρόπο. Χαίρονται όταν κάτι δημιουργούν ή καταφέρνουν κάτι καινούργιο. Καλυτέρευσε η συμπεριφορά τους καθώς επίσης και το λεξιλόγιο και οι γνώσεις τους. Καταλάβαμε πως το πιο απλό παιχνίδι μπορεί να λειτουργεί έναντι στην ξενοφοβία και μισανθρωπία. Επίσης συνειδητοποιήσαμε πόσο πλούσια είναι η καλλιτεχνική δημιουργία προσδιορισμένη για τα παιδιά στην Τσεχία και στη Σλοβακία, με ρίζες βαθιά στο 19ο αιώνα με την κορυφαία φάση των δεκαετιών 1970 – 1980 και πως είναι κρίμα να καταναλώνεται μόνο σε αυτές τις δύο χώρες. Και εμείς αποκτήσαμε μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση στην επικοινωνία με τα ίδια μας τα παιδιά, γίναμε πιο δημιουργικές και πιο χαρούμενες. Θα θέλαμε να μοιραστούμε το υλικό που εντελώς αυθόρμητα συλλέξαμε.
Διαβάστε, κάντε μας κριτική, σχολιάστε και προσθέστε δικές σας ιδέες!
Κάθε βράδυ, εφτά παρά τέταρτο εδώ και 46 ολόκληρα χρόνια κάθονται όλα τα παιδιά της Τσεχίας και Σλοβακίας μπροστά στις τηλεοράσεις για να παρακολουθήσουν το παραμύθι τους πριν πάνε για ύπνο.
Η παράδοση αυτή ξεκίνησε 2 Ιανουαρίου του 1965 και από τότε ένα αγόρι με καπέλο από διπλωμένη εφημερίδα στην Τσεχία και ένας παππούλης βοσκός στη Σλοβακία σημαδεύουν τις βραδιές των παιδιών της κεντρικής Ευρώπης. H εκπομπή διαρκεί περίπου 15 λεπτά και ονομάζεται «Βετσερνίτσεκ» (Večerníček), που θα μπορούσαμε να μεταφράσουμε σαν «Βραδινό αγοράκι».
Το βράδυ ξεκινάει έτσι:
Μετά ακολουθεί ένα παραμύθι. Για παράδειγμα «Ο τυφλοπόντικας και η φλωγιέρα"
Μερικές φορές ακολουθεί και ένα τραγούδι:
"Είμαι μουσικός και έρχομαι από την Τσεχία,
είμαστε μουσικοί και ερχόμαστε σε σας..."
Μετά, γύρω στις 19,30 είναι τα περισσότερα αλλά βασικά τα μικρά παιδιά στα κρεβατάκια τους…
γεννήθηκε στο ατελιέ του ζωγράφου Ράντεκ Πίλαρζ(Radek Pilař, 1931 - 1993) ο οποίος έδωσε ζωή και στην οικογένεια του Ρουμτσαϊς, ενός τσαγκάρη από την πόλη Γιτσίν που μετά που προσέβαλε «το πόδι του δημάρχου Χουμπάλ» αναγκαστικά μετακόμισε στο δάσος και έγινε κάτι σαν το Ρομπέν των δασών. Παντρεύτηκε την όμορφη και καλόκαρδη Μάνκα και είχαν μαζί ένα γιο, τον Τσιπίσεκ. Ο Ρουμτσαϊς με παραδειγματική συνέπεια προστάτευε το δάσος που έμενε, τα ζώα του και τους υπολοίπους «παραμυθένιους» κατοίκους του όπως τις νεράιδες, τον πράσινο Βόντνικ που ζούσε στην λιμνούλα, τον γίγαντα, το μικρό κεραυνό και άλλους. Ο μεγαλύτερος τους μπελάς ήταν ένας κακός ιδιοτελείς και αφελείς δούκας. Στο τέλος κατάφερε να το διώξει κ’ επέστρεψε στο τσαγκάρικο στην κεντρική πλατεία της πόλης Γίτσιν.
Κύριοι Τστβρτεκ και Πίλαρζ
Τις ιστορίες του Ρούμτσαϊς, της Μάνκας και του Τσιπίσεκ έγραψε ο Βάτσαφ Τστβρτεκ (Václav Čtvrtek, 1911 – 1976). Οι τόμοι αυτοί, γεμάτοι πανέμορφες εικόνες του Ράντεκ Πίλαρζ δε λείπουν από τις περισσότερες παιδικές βιβλιοθήκες της Τσεχίας εδώ και 40 χρόνια. Ο Τστβρτεκ έγραψε πάνω από 50 παιδικά βιβλία. Στη σειρά των βραδινών τηλεοπτικών παραμυθιών τα παιδιά γνώρισαν και απόλαυσαν πολλές από τις ιστορίες του. Πολλά από τα βιβλία του Τστβρτεκ εκδίδονται ασταμάτητα από τη δεκαετία 1950 χωρίς να έχουν χάσει τη φρεσκάδα τους.
Ιδιαίτερα αγαπημένα παραμύθια είναι:
Παραμύθια που κρύβει το βρύο και οι φτέρες
Θα σας πω για τη νεράιδα Αμάλκα
Ταξίδια του καροτσέρη Σεϊτρότσεκ
Βόντνικ Τσεσίλκο
Η κουκλίτσα από την παπαρούνα και πεταλούδα Εμανουέλ.
μπορείτε να μάθετε στο μικρό μας βιβλίο το οποίο κυκλοφορήσαμε ενόψει του 2ου παιδικού φεστιβάλ στον Άγιο Νικόλαο. Αν δεν καταφέρατε να το αποκτήσετε εκεί, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας στις διευθύνσεις: verandrebar@gmail.com, vera.klontza@gmail.comή lain2andy@hotmail.com. Το βιβλίο περιέχει ένα εικονογραφημένο παραμύθι, σταυρόλεξο, μια συνταγή και ένα ομαδικό παιχνίδι. Η δική μας αφήγηση εμπνεύστηκε και βασίστηκε στη γνωστή διασκευή ενός παραδοσιακού τσέχικου παραμυθιού που έγινε από το Γιαν Βέριχ.
Συζητώντας για τσέχικα παραμύθια, δεν μπορούμε (αλλά ούτε δεν θα θέλαμε) να αποφύγουμε την προσωπικότητα του. Τι να πρωτοπούμε για αυτό τον Άνθρωπο που κυριολεκτικά σημάδεψε τον 20ο αιώνα στην Τσεχοσλοβακίας με τη δημιουργικότητα, την ηθική, το χιούμορ, την αυθεντικότητα, τη ζωντάνια και τη σοφία;
Γιαν Βέριχ (1905 - 1980) ακόμα φοιτητής νομικής μαζί με το φίλο και συμφοιτητή του τον Γιρζί Βόσκοβετς ίδρυσαν το «Απελευθερωμένο θέατρο» το οποίο έγινε συνώνυμο της πολιτικής σάτιρας. Μαζί τους ταίριαξε ένας ιδιοφυής jazzmanο Γιαρόσλαφ Γιέζεκ με τον οποίο γράψανε άπειρα τραγούδια, προπαντός πολιτικά. Η «Μπαλάντα από κουρέλια», είναι μερικοί από τους πιο σημαντικούς τίτλους. Πάντα είχαν στο στόχαστρο το εκμεταλλευτικό σύστημα και το φασισμό. Κορυφή της προπολεμικής πολιτικής σάτιρας ήταν ταινία «Χεϊ-ρουπ» στην οποία πήραν το μέρος των καταπιεσμένων εργατών καταλήγοντας πως εκείνοι είναι που πρέπει να κατέχουν τα μέσα παραγωγής. Φυσικά, η ταινία έχει όλα τα χαρακτηριστικά του τσέχικου λεκτικού χιούμορ και δεν λείπουν τα αξέχαστα τραγούδια του Γιέζεκ.
Την παραμονή του πολέμου ο ίδιος ο πρόεδρος της δημοκρατίας τους ζήτησε να φύγουν επιχειρηματολογώντας πως η χώρα τους έχει ανάγκη ζωντανούς. Οι τρεις δημιουργοί έφυγαν στις Ηνωμένες Πολιτείες όπου αφιερώθηκαν στον αγώνα ενάντια στο φασισμό μέσω της τσέχικης κουλτούρας.
Το 1945 επίστρεψε όμως μόνο ο Βέριχ. Ο Γιέζεκ πέθανε στις ΗΠΑ, ο Βόσκοβετς παντρεύτηκε στον Νέο κόσμο.
Ο Βέριχ μπήκε αμέσως στο πολιτιστικό γίγνεσθαι και τη δεκαετία 1950 δημιούργησε ταινίες και παραμύθια για παιδιά και μεγάλους. Τα πιο γνωστά του παραμύθια είναι η πολιτική σάτιρα τοποθετημένη στην εποχή του αυτοκράτορα Ρουντόλφου 2ου (αρχή του 17ου αιώνα) «Ο φούρναρης του αυτοκράτορα και ο αυτοκράτορας του φούρναρη» ή «Ήταν μια φορά ένας βασιλιάς».
Ο Βέριχ ήταν δραστήριος στο θέατρο, στην τηλεόραση, στο σινεμά. Επίσης έγραφε βιβλία, βασικά παραδοσιακά αλλά εκσυγχρονισμένα παραμύθια στα οποία ποτέ δεν απουσιάζει ηθικό μήνυμα και άφθονο χιούμορ και σοφία. Ο ίδιος ο συγγραφέας τα σύλλεξε στο βιβλίο με τίτλο «Φιμφάρουμ».
Στην Ελλάδα είναι γνωστή η υπερρεαλιστική ταινία «Όταν θα έρθει ο γάτος».
Πολλές από τις ατάκες του Βέριχ μπήκαν στην καθημερινή γλώσσα όπως για παράδειγμα:
* Το πιο φυσιολογικό για τον άνθρωπο είναι να ψάχνει χαρά.
* Εκεί που υπάρχει βλάκας, είναι επικίνδυνα.
* Η αλαζονεία είναι περούκα που καλύπτει τη εγκεφαλική καράφλα.
* Στον κόσμο συμβαίνουν πολλά ατυχήματα, το χειρότερο είναι η σύγκρουση με ένα βλάκα.
* Η αλυσίδες δεν είναι σε καμία περίπτωση συνώνυμο της τάξης.
* Η τηλεόραση δεν είναι εχθρός, αφού μπορείς να την κλείσεις.
*Όποιος θέλει, ψάχνει τρόπο. Όποιος δεν θέλει, ψάχνει λόγο.
* Η μοίρα, έχω προσέξει, είναι πολύ εγωίστρια.
Για να πάρετε μια γεύση, δέστε το παραμύθι: Όταν θα πέσουν όλα τα φύλλα από όλα τα δέντρα. Το παραμύθι είναι στα τσέχικα με αγγλικούς υπότιτλους:
.Ανυπομονούμε να ξεκινήσει το φεστιβάλ έχοντας μόνο ένα και μοναδικό πρόβλημα – να προλάβουμε όλες τις δραστηριότητες που προσφέρει! Ανυπομονούμε να συναντήσουμε όλα τα παιδιά, μικρά και μεγάλα. Φυσικά, δεν θα έρθουμε με άδεια χέρια! Από το βιβλιαράκι που θα μοιράσουμε μπορείτε να μάθετε γιατί η θάλασσα είναι αλμυρή και να ο συνοδέψετε με μικρό γλυκό κέρασμα που ετοιμάσαμε αποκλειστικά για τα παιδιά του φεστιβάλ!
